UX Design năm 2020: Những xu hướng chính

UX Design năm 2020: Những xu hướng chính

UX Design năm 2020: Những xu hướng chính

Chư vị huynh đệ, tỷ muội xin chú ý: Bài viết này là để dành ngẫm-nghĩ-ngấm, không phải dạng tips mỳ ăn liền nhanh-gọn-nhẹ.

Lời người dịch – Insights Team.

#1: Hướng tới sự trung thực

Trong thời đại mà có quá nhiều tin tức chưa được kiểm chứng, thậm chí là sai sự thực, khiến chúng ta hoài nghi cả cảm nhận về hiện thực của chính mình, thì thiết kế cần phải hướng tới sự minh bạch và khơi gợi tư duy phản biện từ người dùng. 

UX Design Trends 2020 - Insights
#1: Hướng tới sự trung thực

Thiết kế hướng tới sự minh bạch

Chúng ta đang sống trong thời đại mà thông tin dễ dàng bị nhiễu loạn giữa thực và giả. Trên thế giới có hơn 70 quốc gia đang bị ảnh hưởng bởi tình trạng này. Vậy chúng ta cần làm gì để giải quyết tình trạng này? Đây là lúc mà lý thuyết về “hậu sự thực” (post-truth) được đưa ra. Và câu hỏi là những thay đổi nào là cần thiết để xử lý câu hỏi khó này? Liệu các công ty có sẵn sàng bỏ công sức ra cho việc đó?

Rất nhiều công ty lớn đã có hành động để ngăn chặn sự nhiễu loạn thông tin, ví dụ Google đã có những thay đổi trong chính sách để ngăn chặn thông tin giả mạo, Adobe cho ra mắt công cụ để nhận biết những hình ảnh đã được xử lý, chỉnh sửa bằng AI với mục đích xấu. 

Thông tin giả có thể ảnh hưởng tới mọi ngành công nghiệp

 Đối với thiết kế UX, chúng ta cần tính toán làm sao để có công cụ giúp lọc những thông tin không chính xác, thông tin giả ra khỏi nội dung website, tăng cường nhận thức về khả năng xuất hiện thông tin giả, khuyến khích người dùng xác thực thông tin và ngăn chặn sự lan truyền những thứ chưa được kiểm chứng.

#2: Sự nổi lên của những micro-communities

Hiện nay, các micro-communities càng ngày càng đóng vai trò quan trọng giúp nhà thiết kế có thể hướng tới sự trung thực và chiều sâu trong các thiết kế về UX của mình. Các cộng đồng lớn phục vụ việc trao đổi, học hỏi lẫn nhau đã dần mất đi tầm quan trọng của mình.

Dù việc tham gia vào cộng đồng lớn khiến chúng ta cảm thấy mình có đóng góp với tư cách một thành viên trong đó; nhưng cảm giác này sẽ dần nhạt đi nếu các thành viên trong cộng đồng lớn tìm thấy quá ít điểm chung; hoặc họ sẽ dần phân rã thành nhiều nhóm nhỏ với mục tiêu và đặc thù riêng như quảng bá cho cá nhân hoặc hãng nhỏ. 

Tuy việc tham gia vào các nhóm cộng đồng lớn như trên Slack, Facebook, LinkedIn, vv giúp cho thiết kế của chúng ta có thể dễ dàng tiếp cận với mọi người hơn, nhưng nếu muốn tận dụng giá trị của việc học hỏi và trao đổi lẫn nhau thì micro-community vẫn phù hợp hơn.

Để xây dựng một micro-community cho mình, chúng ta chỉ cần hợp tác với một, hai đồng nghiệp đáng tin cậy, thêm vài sự giúp đỡ từ những người có chuyên môn ngoài ngành là đủ.

UX Design Trends 2020 - Insights
#2: Sự nổi lên của những micro-communities

Sự chuyển dịch trong online design 

Những điều đã nói ở trên không có nghĩa là các UX designer giờ đây không còn trao đổi online, mà nó chỉ ra rằng họ đang chuyển dần sang trao đổi trong các nhóm nhỏ hơn với sự hợp tác mật thiết hơn ví dụ như thông qua WhatsApp, Telegram, tin nhắn trực tiếp hay các nhóm cực nhỏ. Thường sẽ là trao đổi 1-1 thay cho việc thảo luận trong các forum lớn như trước đây.

Trong tổ chức các sự kiện liên quan đến design cũng có sự dịch chuyển tương tự: các hội nghị lớn trước kia là cơ hội networking tuyệt vời, giờ người ta thường tổ chức các sự kiện dưới dạng meetup trong khu vực hoặc ở địa phương để học hỏi, trao đổi kinh nghiệm và phát triển.

#3: Tinh thần tập thể trong thiết kế

Đã qua rồi cái thời mà “một designer cân cả team” (ơn giời!). Giờ đây, các dự án ngày càng phức tạp, team cũng cần nhiều nhân lực hơn. Các nhà thiết kế được đánh giá bởi khả năng hợp tác và làm việc nhóm chứ, không chỉ đánh giá các công việc riêng lẻ.

Cuộc sống giống như một điệu nhảy tango 😀

Các nhà thiết kế UX trong những công ty nhỏ thường là người duy nhất đảm nhiệm công việc thiết kế chính cho mỗi dự án riêng. Điều này có nghĩa là bản thân họ vừa là người tạo ra luật chơi, vừa là người định hướng văn hóa thiết kế trong môi trường đó luôn. Tuy nhiên, đôi khi họ cũng sẽ cảm thấy có chút đơn độc.

Mặc khác, trong các công ty lớn, các nhóm dự án thường lớn hơn, nhưng thiết kế vẫn gặp tình trạng tương tự: cảm thấy đơn độc trong những dự án mình thực hiện, dù họ có thể đang đảm nhận nhiều dự án cùng một lúc hay làm việc chung team với nhiều thiết kế khác, nhưng hợp tác thực sự là rất ít.

UX Design Trends 2020 - Insights
#3: Tinh thần tập thể trong thiết kế

Rất nhiều nhà thiết kế chọn việc cố tỏ ra mình ổn để cân team, nhưng trên thực tế, nếu thiếu nguồn lực và kiến thức từ những thành viên khác trong team thì sản phẩm cuối cùng vẫn sẽ phản ánh một cái nhìn đơn lập và thiên kiến. 

Những điều mà thiết kế có thể làm để trở thành nhân tố thúc đẩy công việc:

  • Yêu cầu các thành viên khác nghiên cứu về người dùng cũng như tính năng sản phẩm.
  • Thảo luận về một tương tác/ hiệu ứng động nào đó với các lập trình viên, thể hiện mong muốn nâng cao trải nghiệm người dùng.
  • Việc chia sẻ feedback với các thành viên không chỉ dừng ở mức độ comment trong doc, mà có thể thực hiện qua các trao đổi trực tiếp hoặc hình thức khác. 

Thiết kế là việc đặt ra quy tắc theo chiều dọc. Trong năm 2020, các nhà thiết kế UX sẽ cần đóng vai trò tác nhân thúc đẩy trong các tổ đội hoặc tổ chức để gắn kết và tăng cường trao đổi giữa các thành viên có vai trò khác trong team.

#4: Tập trung vào chất lượng hơn là số lượng

Thêm tính năng cho sản phẩm thì đơn giản rồi, nhưng mấy ai trong chúng ta tập trung vào việc giải quyết triệt để vấn đề còn tồn đọng đây? Ban đầu, khi sản phẩm còn đơn giản thì nó hoạt động rất tốt. Nhưng sau này khi phát triển hơn lên, nhà phát triển lại thêm vào đó những tính năng không thực sự cần thiết. Lý do cho việc này là gì? Có 3 lý do chính:

Người dùng yêu cầu thêm tính năng mới, và đội ngũ phát triển tiếp nhận luôn ý kiến phản hồi đó.

Các nhà đầu tư đòi hỏi sản phẩm phải luôn có sự thay đổi, cải tiến về mặt nào đó, thành ra team thiết kế phải gồng mình tìm kiếm các cách đem lại doanh thu tốt hơn.

Đôi khi, người ta đánh giá hiệu suất công việc của team phát triển sản phẩm bằng số lượng tính năng mà họ thêm vào sản phẩm, chứ không đánh giá đến sự cần thiết và phù hợp của những tính năng đó đối với người dùng. Họ quan niệm cứ “khủng” là được.

UX Design Trends 2020 - Insights
#4: Tập trung vào chất lượng hơn là số lượng

Và một khi đã thêm tính năng vào thì ta không còn đường quay lại nữa. Giá trị ban đầu của sản phẩm – thứ đã thu hút người dùng trước đây – cũng dần phai nhạt. Trải nghiệm người dùng từ đó cũng giảm sút theo tình trạng tăng dần mức độ phức tạp nhưng giảm dần mức độ liên quan của sản phẩm.

Năm 2020, các nhà thiết kế sẽ cần hiểu rõ một điều: nhiệm vụ chính của designers là giải quyết các nhu cầu của người dùng, chứ không phải là “tạo công ăn việc làm” cho developers.

#5: Giảm thiểu sử dụng file thiết kế, tận dụng online cloud

Năm 2006, sự ra mắt của Google Docs đã thay đổi cách mà chúng ta hợp tác với nhau: không còn phải đính kèm file trong email nữa. Sự thay đổi tương tự cũng đang diễn ra với những file thiết kế, dần dà chúng ta sẽ có thể hợp tác nhiều hơn một cách quy củ, cập nhật và theo sát hơn với thực tế nhờ sử dụng lưu trữ trực tuyến.

Năm 2019, hầu hết designers trong các công ty lớn nhỏ đều chuyển sang hình thức làm việc ít sử dụng file hơn, như là ghi chép ý tưởng trên Dropbox Paper, định nghĩa chiến lược về nội dung trên Google Spreadsheet, sắp xếp dự án trên Notion, vẽ wireframe trên Whimsical, thiết kế UI trên Figma. 

Cũng phải thừa nhận rằng, designers hiện nay đều rất vất vả để sử dụng và theo kịp sự phát triển của các công cụ thiết kế vì có quá nhiều. Hầu hết các công cụ thiết kế hiện nay không còn quá tập trung vào tính năng đặc trưng, mà tập trung tăng cường tính hợp tác trong các dự án và hướng tới tạo sự liên kết tốt hơn. 

UX Design Trends 2020 - Insights
#5: Giảm thiểu sử dụng file thiết kế, tận dụng online cloud

Với quan niệm đó, việc sử dụng file thiết kế sẽ sớm lỗi thời. Giờ đây nội dung thiết kế cần phải dễ dàng chia sẻ cho các nhà đầu tư, nhà quản lý, lập trình và người dùng sản phẩm. Thiết kế đồng nghĩa với sẻ chia để hợp tác hiệu quả.

Dù điều này đòi hỏi một thời gian nhất định để thành hiện thực. Năm 2019, có rất nhiều công cụ thiết kế UI trong quá khứ đã cạnh tranh rất khốc liệt để biến mình thành công cụ duy nhất cung cấp đủ cả tính năng thiết kế, tạo nguyên bản và lấy phản hồi. Và những kẻ chiến thắng trong cuộc cạnh tranh đó là những công cụ hỗ trợ cho việc hợp tác hiệu quả.

Ví dụ như khi được ra mắt vào cuối năm 2016, Figma đã phải cố gắng thuyết phục người dùng rằng công cụ thiết kế dựa trên nền tảng web này không hề thua kém công cụ cài trên máy về tốc độ và sức mạnh. Hơn nữa, họ đã chứng minh cho designers thấy rằng hiệu suất làm việc của thiết kế sẽ không bị ảnh hưởng bởi sự truy cập vào xem thiết kế sản phẩm với tiến độ thực của các thành viên khác trong team.

Điều đó không có nghĩa là những công cụ chuyên dụng sẽ biến mất: với tư cách designers, chúng ta vẫn sẽ cần tới Photoshop, After Effects hay Illustrator. Nhưng với tư cách product designers thì năm 2020 sẽ là năm mà chúng ta phải tập trung hơn vào các công cụ giúp tăng cường sức mạnh hợp tác trong thiết kế.

#6: Information Architecture (“Kiến trúc thông tin”)

Sự phát triển quá nhanh của công nghệ thông tin mang lại nhiều tác động khiến chúng ta phải suy nghĩ lại về cách kết cấu thông tin trong thiết kế. Năm 2020 sẽ có nhiều sự kiện lớn, ví dụ như cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, điều này sẽ thúc đẩy nhiều luồng quan niệm và đưa ra luận điểm về vai trò của các mạng xã hội đối với chính trị.

Designers cũng sẽ cần suy nghĩ lại cần làm sao để có thể thiết kế cấu trúc thông tin để tạo nên những kết cấu có ý nghĩa, đáp ứng được yêu cầu đạo đức thiết kế và phù hợp với xu thế. 

UX Design Trends 2020 - Insights
#6: Information Architecture (“Kiến trúc thông tin”)

Ngày nay do bức bách cần ra sản phẩm nhanh mà nhiều doanh nghiệp lựa chọn sao chép cấu trúc được tạo dựng sẵn của đối thủ về dùng. Và họ cũng không dành nhiều công sức để cải thiện mà áp dụng luôn vì điều này tốn thời gian, sức lực. Do không gian, môi trường làm việc hạn hẹp, lại tập trung nhiều vào UI, nên nhiều nhà thiết kế có thể sẽ đánh mất cơ hội tạo sức ảnh hưởng đến cấu trúc trừu tượng ẩn dưới trải nghiệm người dùng.

Năm 2020, chúng ta sẽ cần tìm lại không gian và cấu trúc thông tin cho sản phẩm mà mình thiết kế để đảm bảo UX tốt hơn cho mọi người dùng. Designers cũng cần nâng tầm trí tưởng tượng để nhìn vào bức tranh tổng thể về môi trường thông tin của sản phẩm, chứ không chỉ tập trung vào giao diện của nó. 

#7: Tận dụng nguồn lực từ mọi chuyên môn, không chỉ riêng thiết kế

Đã đến lúc chúng ta xóa bỏ ranh giới phân định ai đóng vai trò thiết kế và ai không phải, bởi cùng với những nguyên tắc UX thay đổi nhanh chóng, thì chúng ta cần đến nguồn lực từ mọi lĩnh vực chuyên môn để mang lại trải nghiệm tốt nhất cho người dùng. Thiết kế giờ đây đã trở thành một ngành khoa học mang tính tổng hợp.

Dưới đây là tổng hợp các chuyên ngành/ lĩnh vực chuyên môn có thể đóng góp vào cải thiện trải nghiệm người dùng:

UX Design Trends 2020 - Insights
#7: Tận dụng nguồn lực từ mọi chuyên môn, không chỉ riêng thiết kế

#8: Các hệ thống thiết kế vô hình

Dạo gần đây, các bạn có thể hay bắt gặp cụm từ Design Systems hay Hệ thống thiết kế ở khắp nơi. Tuy đây là một phương pháp tuyệt vời để phân định sản phẩm, nhưng việc tập trung quá nhiều vào dữ liệu đầu ra (output) mà bỏ quên kết quả (outcome) sẽ khiến chúng ta lạc mất các giá trị vô hình của phương pháp mang tính hệ thống này.

Thực sự đây là phương pháp hữu hiệu. Đứng từ góc độ trải nghiệm của người dùng, việc thiết kế UI sử dụng các hình vẽ UX quen thuộc giúp người dùng dễ dàng sử dụng hơn. Đứng từ góc độ kỹ thuật, các thành tố UI có thể tái sử dụng sẽ giúp đạt được hiệu suất, khả năng phân tách cao hơn và nhẹ nhàng hơn với developers.

UX Design Trends 2020 - Insights
#8: Các hệ thống thiết kế vô hình

Hệ thống thiết kế không phải là một thư viện chứa các thiết kế UI. Nhiều người thường nghĩ ngay đến các pattern trong UI như button, dropdown, card, vv khi nhắc tới hệ thống thiết kế. Trên thực tế, nó còn hơn thế nữa. Mỗi hệ thống thiết kế phải đưa vào trong đó những khía cạnh rộng hơn về hoạt động của công ty, gồm sử dụng công cụ, công nghệ, hay workflow.

Một hệ thống thiết kế là sự phản ánh các giá trị của công ty. Trong năm 2020, chúng ta nên dành ít sức lực cho việc cố tạo ra các thành tố mới cho hệ thống thiết kế, mà nên dành sự tập trung vào việc tìm hiểu cơ chế đằng sau hệ thống.

#9: Kết nối các nhà thiết kế

Các cộng đồng thiết kế cũng không tránh khỏi việc bị phân cực giống như những gì đang diễn ra trên khắp thế giới. Chúng ta có một thách thức khá lớn cần vượt qua. Đó là việc tranh cãi xem đâu mới là con đường đi đúng đắn trong thiết kế sản phẩm? Câu trả lời là không có. Không hề có đúng sai, phải trái. Chúng ta có thể làm việc theo cách riêng của mình.

UX Design Trends 2020 - Insights
#9: Kết nối các nhà thiết kế

Thay vì tốn thời gian tranh cãi, chúng ta hãy dành sức mà ủng hộ, giúp đỡ những người cùng quan điểm với mình hoặc những luận điểm xác đáng. Chính những UX designers phải tự làm điều này: chấm dứt cái vòng luẩn quẩn tranh cãi không hồi kết đó.

Năm 2020 là thời điểm để các nhà thiết kế đoàn kết, kết nối lại với nhau để hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực này. Còn việc tranh cãi xem đâu mới là một thiết kế chuẩn mực và đẹp thì hãy để hồi sau sẽ rõ.

#10: Hướng tới chủ nghĩa lạc quan thực dụng trong thiết kế

Thiết kế chính là sự lạc quan, đưa tới những điều mới mẻ, dám chấp nhận thách thức, đưa chúng vào khuôn khổ, và tạo ra các phản hồi tương ứng thông qua việc phối hợp các chất liệu, dù là hữu hình hay hư ảo, trong một không gian thống nhất. 

UX Design Trends 2020 - Insights
#10: Hướng tới chủ nghĩa lạc quan thực dụng trong thiết kế

Hướng đến chủ nghĩa tích cực là con đường duy nhất để tiến bộ. Không phải kiểu lạc quan mù quáng khiến mọi người đều cho rằng “Tôi là một nhà thiết kế bởi vì tôi muốn cải thiện cuộc sống của con người”, cũng không phải kiểu e dè, không dám lên tiếng thể hiện quan điểm chỉ vì muốn tỏ ra mình là người “thân thiện”. Mà đó là một sự lạc quan thực dụng, tập trung vào những việc làm thực tế, thấu hiểu phương pháp biến sự thất vọng thành động lực tạo ra những thứ tốt đẹp hơn cho thế giới.

Lời kết

Đã hết bài rồi, nếu bạn đã đọc tới đây thì nhà Insights chúng mình rất vui mừng nếu được nghe cảm nghĩ và nhận xét của bạn về những xu hướng này, hãy chia sẻ cho mọi người cùng biết với nhé.

Team Insights chúc các bạn một năm 2020 thành công trên mọi lĩnh vực.